Chứng nhận OCOP là gì? ý nghĩa, tiêu chí và quy trình đạt chuẩn OCOP

Khi tham quan các hội chợ nông sản hay mua sắm tại các hệ thống siêu thị lớn, chắc hẳn bạn đã không ít lần bắt gặp logo hình chiếc cúp cùng các ngôi sao mang nhãn hiệu OCOP. Vậy chứng nhận OCOP là gì, có ý nghĩa ra sao đối với người tiêu dùng và các cơ sở sản xuất? Hãy cùng Made.vn tìm hiểu toàn bộ thông tin chi tiết về tiêu chí, phân hạng sao và quy trình đạt chuẩn OCOP mới nhất ngay dưới đây.

I. Chứng nhận OCOP là gì?

1. Khái niệm chương trình OCOP

OCOP là viết tắt của cụm từ tiếng Anh "One Commune One Product" (dịch sang tiếng Việt là "Mỗi xã một sản phẩm"). Đây là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn trọng điểm của Quốc gia, tập trung vào việc phát triển các sản phẩm nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ du lịch có lợi thế ở từng địa phương.

2. Định nghĩa chứng nhận OCOP

Chứng nhận OCOP là sự ghi nhận chính thức của cơ quan quản lý nhà nước (từ cấp huyện, tỉnh đến Trung ương) đối với các sản phẩm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn thực phẩm, nguồn gốc xuất xứ và mang đậm giá trị truyền thống, bản địa của địa phương sản xuất.

II. Ý nghĩa của chứng nhận OCOP đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng

1. Đối với chủ thể sản xuất (Doanh nghiệp, Hợp tác xã, Làng nghề)

• Khẳng định uy tín thương hiệu: Đạt chuẩn OCOP là "tấm vé thông hành" giúp sản phẩm tạo dựng niềm tin vững chắc với đối tác và khách hàng.
• Mở rộng kênh phân phối: Sản phẩm OCOP được ưu tiên đưa vào các hệ thống siêu thị lớn (Chợ Lớn, WinMart, Go!...), các cửa hàng thực phẩm sạch và xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử lớn.
• Tăng lợi thế cạnh tranh: Giúp sản phẩm địa phương nâng cao giá trị gia tăng, không bị lép vế trước các mặt hàng sản xuất công nghiệp hàng loạt.

Chuẩn hóa chứng nhận OCOP chính là bước đi căn cơ giúp các làng nghề truyền thống Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định chất lượng và tự tin bước vào kỷ nguyên số

2. Đối với người tiêu dùng

• An tâm về chất lượng: Sản phẩm OCOP trải qua quá trình kiểm định nghiêm ngặt về an toàn vệ sinh thực phẩm, quy trình chế tác và hồ sơ pháp lý.
• Ủng hộ giá trị bản địa: Khi sử dụng sản phẩm OCOP, người tiêu dùng đang trực tiếp góp phần ủng hộ sinh kế cho người nông dân và bảo tồn các nét đẹp văn hóa vùng miền của Việt Nam.

III. Hệ thống phân hạng sao của chứng nhận OCOP

Theo Tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP do Thủ tướng Chính phủ ban hành, sản phẩm OCOP được chấm điểm theo thang điểm 100 và phân thành 5 hạng sao:

• OCOP 1 sao (Dưới 30 điểm): Sản phẩm khởi điểm, đạt tiêu chuẩn cơ bản nhưng quy mô còn nhỏ và tiềm năng phát triển chưa cao.
• OCOP 2 sao (30 đến 49 điểm): Sản phẩm đã có bước tiến nhất định nhưng cần tiếp tục cải thiện về bao bì, quy trình sản xuất và chất lượng.
• OCOP 3 sao (50 đến 69 điểm): Sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng tốt, mang đặc trưng địa phương rõ nét và có thị trường tiêu thụ ổn định ở cấp huyện/tỉnh.
• OCOP 4 sao (70 đến 89 điểm): Sản phẩm có chất lượng vượt trội, mẫu mã bao bì đẹp, đáp ứng các quy chuẩn khắt khe và có tiềm năng xuất khẩu.
• OCOP 5 sao (90 đến 100 điểm): Cấp Quốc gia – Sản phẩm tinh hoa, đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, có khả năng cạnh tranh sòng phẳng trên thị trường toàn cầu.

IV. Tiêu chí và điều kiện để sản phẩm đạt chứng nhận OCOP

Để đạt được chứng nhận OCOP (từ 3 sao trở lên), các chủ thể sản xuất cần đáp ứng 3 nhóm tiêu chí chính:

1. Nhóm tiêu chí đánh giá sản phẩm và sức mạnh cộng đồng (35 điểm):
   • Sử dụng tối đa nguồn nguyên liệu và lao động tại địa phương.
   • Tri thức bản địa và câu chuyện sản phẩm (Storytelling) mang tính đặc trưng vùng miền.
2. Nhóm tiêu chí khả năng thương mại hóa (30 điểm):
   • Hệ thống phân phối, tiếp thị và quảng bá sản phẩm chuyên nghiệp.
   • Kiểu dáng bao bì, tem nhãn đầy đủ thông tin mã số mã vạch, truy xuất nguồn gốc.
3. Nhóm tiêu chí chất lượng sản phẩm (35 điểm):
   • Đạt các chứng nhận chất lượng tiên tiến như ISO, HACCP, VietGAP, GlobalGAP...
   • Đảm bảo tuyệt đối các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường trong quá trình chế tác/sản xuất.

V. Quy trình 4 bước đăng ký chứng nhận OCOP mới nhất

Toàn bộ quá trình đánh giá và công nhận chứng nhận OCOP được thực hiện nghiêm ngặt qua 4 bước cơ bản sau:

• Bước 1: Đăng ký ý tưởng sản phẩm Chủ thể (hợp tác xã, hộ kinh doanh, doanh nghiệp) nộp hồ sơ đăng ký ý tưởng/sản phẩm tham gia chương trình OCOP tại UBND cấp xã/huyện.
• Bước 2: Xây dựng và hoàn thiện sản phẩm Sau khi ý tưởng được chấp thuận, chủ thể tiến hành hoàn thiện quy trình sản xuất, thiết kế bao bì, chuẩn bị câu chuyện sản phẩm và lập hồ sơ tham gia đánh giá.
• Bước 3: Đánh giá và phân hạng sản phẩm Hội đồng OCOP cấp huyện và cấp tỉnh sẽ tiến hành thẩm định hồ sơ, kiểm tra thực tế xưởng sản xuất và chấm điểm theo bộ tiêu chí Quốc gia.
• Bước 4: Công nhận và cấp chứng nhận UBND cấp tỉnh (đối với OCOP 3-4 sao) hoặc Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn (đối với OCOP 5 sao) ban hành quyết định công nhận và cấp giấy chứng nhận OCOP.

VI. Câu hỏi thường gặp về chứng nhận OCOP (FAQ)

1. Giấy chứng nhận OCOP có thời hạn bao lâu?

Theo quy định hiện hành, Giấy chứng nhận sản phẩm OCOP có giá trị hiệu lực trong vòng 36 tháng (3 năm) kể từ ngày ký quyết định công nhận. Sau thời hạn này, chủ thể phải đăng ký đánh giá lại để tiếp tục duy trì hoặc nâng hạng sao.

2. Chi phí đăng ký chứng nhận OCOP là bao nhiêu?

Nhà nước hỗ trợ hoàn toàn kinh phí thẩm định và tổ chức hội đồng đánh giá phân hạng. Chủ thể sản xuất chỉ tự chi trả các khoản phí liên quan đến: hoàn thiện bao bì, kiểm nghiệm chỉ tiêu chất lượng sản phẩm, đăng ký mã số mã vạch và nâng cấp cơ sở vật chất (nếu cần).